CBAM ve Emisyon Kapsamları: Ne Ölçülüyor?

Kapsam 1, 2, 3: Karbon Hesaplamasının Temelleri ve CBAM’ın Odak Noktaları

Karbon ayak izi hesaplaması dendiğinde, emisyonlar üç ana kategori altında sınıflandırılır: Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3. Bu sınıflandırma, GHG (Sera Gazı) Protokolü tarafından belirlenmiştir ve bir kurumun çevresel etkisini doğru bir şekilde anlayabilmesi için temel bir yapı taşıdır. Peki, bu kapsamlar tam olarak ne anlama geliyor ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) bunlardan hangilerini dikkate alıyor?

Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 Kapsamı Nedir?

Bu üç kapsam, bir şirketin emisyonlarının kaynağını ve kontrol düzeyini belirler:

Kapsam 1 (Scope 1): Doğrudan Emisyonlar

Bunlar, bir şirketin kendi operasyonları sırasında doğrudan kontrol ettiği kaynaklardan çıkan emisyonlardır. Adeta şirketin "ana günahları" olarak düşünülebilir. Sabit yakma (kazanlar, fırınlar), proses emisyonları (üretim sırasında kimyasal reaksiyonlar) ve mobil yakma (şirket araçları) bu kapsama girer.

Kapsam 2 (Scope 2): Enerji Dolaylı Emisyonları

Bunlar, şirketin satın aldığı ve tükettiği elektriğin, buharın, ısıtma veya soğutmanın üretimi sırasında ortaya çıkan dolaylı emisyonlardır.

Kapsam 3 (Scope 3): Diğer Dolaylı Emisyonlar

Bu, en geniş kapsamdır ve şirketin kontrolü dışında olan ancak değer zinciriyle ilişkili diğer tüm dolaylı emisyonları içerir. Lojistik (taşımacılık), tedarikçilerden satın alınan ürünler (gömülü emisyonlar), ürünlerin kullanımı ve atık yönetimi gibi birçok farklı kategori bu başlık altında yer alır.

CBAM Raporlaması Hangi Kapsamları Dikkate Alır?

CBAM raporlamasının, kurumsal karbon ayak izinden farklı olarak, özellikle ithal edilen ürüne odaklandığını unutmamak önemlidir. Bu nedenle CBAM, tüm bu kapsamları değil, sadece ürünle doğrudan veya dolaylı olarak ilişkili olan belirli bölümleri dikkate alır:

Kapsam 1 (Doğrudan Emisyonlar):

CBAM, Kapsam 1'i net bir şekilde talep eder. Özellikle üretimdeki yakıt tüketimleri, sabit yakma faaliyetleri ve proses sırasında ortaya çıkan endüstriyel emisyonlar bu hesaba dahil edilir.

Kapsam 2 (Enerji Dolaylı Emisyonları):

Ürünün üretimi için tüketilen satın alınmış elektrikten kaynaklanan emisyonlar da CBAM hesaplamalarının temel bir parçasıdır.

Kapsam 3 (Diğer Dolaylı Emisyonlar):

CBAM, Kapsam 3'ün tamamını dikkate almaz, ancak bazı kritik alt kategorileri hesaba katar. Özellikle, tedarikçiden gelen yükler (gömülü emisyonlar) ve imalat sürecindeki bazı atıklarla ilgili emisyonlar (Kategori 4.1 ve 4.3 gibi) raporlama için önemlidir.

Kapsamları Bilmeden Rapor Hazırlamanın Riskleri Nelerdir?

Bu kapsamların ne anlama geldiğini bilmeden rapor hazırlamaya çalışmak, firmalar için ciddi riskler barındırır:

Gereksiz Yük: Raporlanması gerekmeyen (örneğin CBAM kapsamında olmayan Kapsam 3 kategorileri) bölümleri rapora dahil ederek, gereksiz ve fazla emisyon beyan etme riski bulunur.

Eksik Raporlama: Daha da önemlisi, CBAM'in net bir şekilde istediği (Kapsam 1, 2 ve bazı Kapsam 3 kalemleri gibi) raporlanması gereken bölümleri kaçırabilirsiniz.

CimpactPro Bu Karmaşıklığı Nasıl Çözer?

Peki, bir kullanıcının tüm bu teknik kapsam ayrımlarını ezbere bilmesi mi gerekiyor? CimpactPro gibi akıllı bir yazılım kullanıyorsanız, cevap hayır.

Yazılım, bu karmaşıklığı sizin yerinize yönetir. Kullanıcının Kapsam 1, 2 veya 3 şeklinde bir tanımlama yapmasına gerek kalmaz. CimpactPro, sizden sadece faaliyet verilerinizi (örneğin yakıt tüketimi, elektrik tüketimi, satın alınan hammadde bilgisi vb.) girmenizi ister. Arka planda, bu verilerin hangi kapsama (Scope) girdiğini otomatik olarak sınıflandırır ve CBAM'in talep ettiği tüm zorunlu alanları kapsadığından emin olur.

Yazılım, bu süreçte herhangi bir kategoriyi kaçırmanıza, unutmanıza veya atlamanıza izin vermez; sizi adım adım yönlendirerek hata yapma ihtimalinizi ortadan kaldırır. Bu sayede, teknik detaylara boğulmadan, doğru ve eksiksiz bir rapor hazırlamanızı sağlar.